नेपालको व्यवसायिक जगतमा अनवरत रूपमा ४० वर्षदेखि सक्रिय रहेका दिल सुन्दर श्रेष्ठ केवल सफल व्यवसायी मात्र नभई समाज, शिक्षा, साहित्य र ब्यवसायिक क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याइरहनुभएको व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । चार दशकको व्यवसायिक जीवनमा उहाँ व्यक्तिगत लाभभन्दा बढी ‘समाज र मुलुकलाई हरतर्फ योगदान दिनुपर्छ’ भन्ने उद्देश्यका साथ अघि बढ्नुभएको उहाँ चालिस बर्षे व्यवसायिक र सामाजिक जीवनमा देख्न सकिन्छ । त्यसैले उहाँ केवल व्यक्तिगत स्तरमा सीमित नभई सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, शैक्षिक तथा साहित्यिक क्षेत्रमा प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा काम गर्दै देश विकासमा योगदान दिँदै आउनुभएको व्यक्तिव हुनुहुन्छ ।

उहाँ, बुबा कृष्ण सुन्दर श्रेष्ठ र आमा कृष्ण प्यारी श्रेष्ठको कोखबाट २०१३ वैशाख १६ गते धुलिखेल, काभ्रेपलान्चोकमा जन्मिनुभएको थियो । प्रारम्भिक विद्यालय शिक्षा पूर्वी पहाडी जिल्ला संखुवासभाबाट प्राप्त गरेका उहाँले आफ्नो जन्म दिने आमाबुवा प्रति सदैव गर्व व्यक्त गर्नुहुन्छ । उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘मेरो हरेक पाइलामा सफलता पाउनमा मेरो अभिभावकले देखाएको सही बाटोको योगदान अमूल्य छ।’

उच्च शिक्षा हासिल गर्न काठमाडौं आएका श्रेष्ठले शंकरदेव कलेजबाट स्नातक तह पुरा गर्नुभएको छ । व्यवस्थापन विषय अध्ययन गर्नुभएको छ । उहाँ लगनशील व्यक्तित्व र व्यवसाय प्रतिको लगाबको कारण भएका कारण उहाँले आफ्नो शैक्षिक योग्यतालाई व्यवहारमा परिणत गर्दै व्यवसायिक क्षेत्रमा लाग्ने निर्णय गर्नुभयो ।

व्यवसायिक जीबनका उकाली ओराली

ग्रामिण क्षेत्र उदयपुरको कटारीबाट व्यवसायिक जीवन प्रारम्भ गरेका उहाँ इन्टरप्राइजेज, बैंकिङ, टेक्सटाइल, समुन्द्रपार आयात-निर्यात र जलविद्युत क्षेत्रमा लगानी गरि आज राष्ट्रिय रुपमा स्थापित ब्यक्तिव्को रुपमा रहनुभएको उहाँले राष्ट्रिय रुपाम समुन्द्रपार आयात-निर्यात व्यवसाय सुरु गर्नुभएको उहाँ आज बहुक्षेत्रका स्थापित ब्यासायीका रुपमा आफ्नो परिचय बनाउनुभएको छ ।

उहाँ अन्य ब्यासायिक क्षेत्रमाआफ्नो लगानि हुँदा हुँदै पनि नाफाको लागि मात्र नभएर स्रोत पनि आफनै साधन पनि आफनै र उपभोगकर्ता पनि स्वदेशी, दक्षजनशक्ति, श्रमिक लगायतका सम्पूर्ण व्यक्तिहरु पनि आफनै नेपाली दाजु भाइ भए सँगै उहाँले जलविद्युत क्षेत्रमा लगानी गरेको बताउनुभयो ।

उहाँले आफ्नो प्रत्यक्ष नेतृत्वमा आर.एम. इन्भेष्टमेन्ट लिमिटेड स्थापना गर्न नेतृत्वदायी भुमिका निर्वाह गर्नुभयो । यो समुह अन्तर्गत हाल करिब ६०० मेगावाट क्षमताका जलविद्युत परियोजना सञ्चालनमा छन् । कति पय आयोजनाको ब्यसायिक उत्पाद सूरु भएको छ बने कति पय निर्माणको चरणाम रहेका छन् । यस समुहका परियोजनामा धुसाखोला हाइड्रोपावर (१५५ मेगावाट), बलेफि हाइड्रोपावर, बिन्धवासिनी हाइड्रोपावर र पिपल्स हाइड्रोपावर कम्पनी लगायत छन् । श्रेष्ठको व्यवसायिक जीबन गाऊ र शहर दुबै तिर सनानन्तर रुपमा बढाएका छन् । यसबाट उहाँ गाउँ-सहर दुवैको आर्थिक-सामाजिक विकासमा योगदान पुर्‍याउने उद्देश्यले काम गरिरक्नुभएको छ भन्ने देख्न सकिन्छ । यसैको ज्वलन्त उदाहरण २० वर्षअघि उहाँले आफ्नो नेतृत्वमा स्थापना गरेको अरनिको विकास बैंकलाई बुझ्न सकिन्छ । उहाँले स्थापना गरेको बैङकको केन्द्र कार्यलय र शाखा कार्यालय नै काठमाण्डौ बाहिर राख्नुभएको थियो । उनले त्यो समयमा बैंक बित्त संस्था नपुगको काभ्रे र सिन्धुलीलाई आफ्नो बैंकको प्रमुख कार्यक्षेत्र बनाएर ग्रामीण क्षेत्रको वित्तीय पहुँच विस्तार र रोजगारी श्रजनाको लागि योगदान गर्नुभएको थियो । सो बैंक अहिले नेपाल राष्ट्र बैंकको नीति अनुसार सेन्चुरी कमर्सियल हुँदै बैंकमा गाभिएको छ।

व्यवसायिक सिद्धान्त र जीवनशैली

सरल, सहज र विनम्र स्वभावका श्रेष्ठले कहिल्यै ब्यासायिक जीबन या ब्यक्तिगत जीबनमा दम्भ देखाउनुभएन आफुलाई भुई मान्छेको प्रतिनिधिको रुपमा स्थापित गरिरहनुभएको छ । उहाँ गाउँ-सहर सबैसँग सौहार्दपूर्ण सम्बन्ध राख्नुहुन्छ । उहाँको सम्बन्ध यस्तो छ कि आजको दिनमा देशभरिबाट पनि नयाँ व्यवसाय सञ्चालन गर्नेदेखि ठूला व्यवसायीसम्म सबैले सल्लाह लिन उहाँसँग आउने गरेका छन् । उहाँ नेपालको पुर्बी पहाडी जिल्ला उदयपुरको कटारीमा व्यवसाय गर्दा उहाँको सम्पक भएका र संगतमा आई उहाँको प्रभाबबाट ब्यासायी बनेका सोलु,खोटाङ, र ओखलढुंगामा सफल ब्यासायी बनेका कतिपय उदाहरण आजको दिनमा पनि जीबन्त रहेको देख्न सकिन्छ ।

उहाँको यो निरन्तरता आज पनि कायम छ उहाँको सँगतमा पुगेका र ब्यासाय गरेका कोहिपनि मानिस असफल बनेको छैन । उहाँ कसैपलाई पनि सानो ठुला व्यवहार गर्दा समान व्यवहार गर्नुहुन्छ कसैले कुनै समस्या राखेमा यो मेरो पनि समस्या हो भनि समाधानको प्रयत्न गर्नुहुन्छ । उहाँ आफुसँगै आफ्नो ठिमलाईनै सफल ब्यासायी बनाएका ब्यासायी हुन् , उहाँको ब्यासायमा सामुहिकाता देखिन्छ ।

उहाँ भन्नुहुन्छ, ‘जीवनमा कहिल्यै दम्भ र आडम्बर राख्नु हुँदैन, यसले आफैलाई हानी गर्छ।’ उहाँको त्यही सरल स्वाभाव ब्यासायिक दक्षता मिजासिलोपनाको कारण उनी ब्यासायीक जीबन देखि नै ब्यासायीले बिस्वास गरेकै कारण नेतृत्वमा अनबरत रुपमा रहनुभएको छ । त्यसैको प्रतिफल स्वरुप आज उहाँ नेपालको स्थापित ब्यासायीहरुको साझा संस्था नेपाल उधोग बाणिज्य महासंघको जिल्ला नगर तर्फको उपाध्यक्षको उमेद्वार बनेर देश ब्यापी रुपमा चुनावी अभियानमा ब्यस्त रहनुभएको छ ।

उहाँको व्यवसायिक दृष्टिकोण सधैं समुदायको आर्थिक-सामाजिक विकाससँग जोडिएको देखिन्छ । उहाँ गाउँ र शहरको समन्वयमा विकास हुनुपर्ने विश्वास राख्नुहुन्छ ।

उहाँको ब्यासायीक सफलता नेतृत्व कौशलता समन्यकारी भुमिकाका कारणधैभरि ब्यासायिक नेतृत्वको आँखामा पर्छन र ब्यासायीको निर्बाचनमा उहाँलाई आफ्नो समुहमा लिन प्रतिस्पार्धा नै चल्छ । उहाँ निस्वार्थ सहयोगी व्यवसायीका रुपमा चिनिनुहुन्छ । कुनैपनि व्यवसायीले आफ्नो वा संस्थाको समस्याको बारेमा सहयोग मागेमा राज्य तहमा आफ्ना कुरा पुर्‍याउने र सामधा गराउने बिषय जुनसजुकै कुरामा सहज रुपमा उपस्थित भएर काम गर्ने उहाँको परिचय हो । उहाँको यहि सरलपान, सहयोगी भावना आफ्ना र ब्यासायका कुरा जुन सुकै तह र ब्याक्तिमा पुर्‍याउन सक्ने क्षमताका कारण जिल्ला नगरका ब्यासायीको पहिलो रोजाईमा उहाँ पर्ने गर्नुभएको छ ।

उहाँ राष्ट्रिय उध्यमीका रुपमा स्थापित रहँदा पनि उहाँले ४० बर्ष अघि आफुलाइ ब्यासायीको नेतृत्वमा स्थापित गराएको पृष्ठभुमि जिल्ला नगर उधोगीका नेताका रुपमा पहिचान कायम राक्दै नेतृत्व गरिरहनुभएको छ । बिगतमा पनि उहाँ नेपाल उधोग बाणिज्य महासंघको नेतृत्वमा आउदा जिल्ला नगरको प्रतिनिधिको रुपमा आउने गर्नुभएको छ ।

सामाजिक जीवन,साहित्यिक क्षेत्र र पत्रकारिता

श्रेष्ठले समाजसेवा र साहित्यमा पनि योगदान दिनुभएको छ । उहाँले ४० को दशकमा नेपालमा लोकप्रिय स्थापित साहित्यिक पत्रिका गरीमा त्रैमासिक पत्रिकाको प्रकाशक सम्पादक भएर काम गर्नुभएको छ जुन पत्राक आजपनि उत्तिकै स्थापित रहेको छ । उहाँ यहि साहित्य र पत्रकारिताको लगाबकै कारण नेपाको स्थापित साहित्यकार पारिजात को योगदानलाई जीबनत राख्न र समाजमा साहित्यको प्रभाब बिस्तार गर्न स्थापित संस्था पारिजात स्मृति प्रतिष्ठानको महासचिव भएर भुमिका निर्बाह गर्नुभएको छ, उहाँको सामाजिक जीबन र समाजसेबा पनि उत्तिकै लगाव रहेको छ ।

त्यसैको उनी फलस्वरुप रोटरी क्लब धुलिखेलको अध्यक्ष (२००७-२००८) भएर सामज सेवाको काम गरेका उहाँ आज पनि उत्तिकै सेवाभावका साथ सक्रिय रहनुभएको छ, उहाँ सामाजिक र आर्थिक जीबनमा मात्र सितित ब्यतिव्व नभएर शिक्षप्मी पनि हुन उहाँको शिक्षा प्रतिको लगाब त्ततिकै रहेको छ ।

उहाँ स्थानिय देखि राष्ट्रिय स्तरमा शिक्षामा चासो राख्नुहुन्छ उहाँलाई शिक्षाप्रेमी भनेरपनि चिनिन्छ उहाँले शिक्षा क्षेतर्मापनि योगदान गर्नुभएको छ । उहाँले काभ्रको धुलिखेलमा रेको संजीवनी क्याम्पसको अध्यक्ष भएर आप्नो सफल कार्यकार पुरा गर्नुभएको छ उहाँको शिक्षा प्राप्तिको लगान आजपनि उत्तिकै रहेको छ । उहाँलाइ समाजमा हुने जुनसुकै संघसंस्थाको नेतृत्व लिइदिन अनुरोध गर्छन । उहाँ बिगत लामो समय २०५९ सालदेखि जेष्ठ नागरिक सेवा केन्द्र (बृद्राश्रम) को नेतृत्व आजपनि गरिरहनुभएको छ । शिक्षा र समाजप्रति उहाँ अत्यन्तै संवेदनशील र समर्पित हुनुहुन्छ।